Foto:

Gevangenen haalden hoop uit kunst

Na de succesvolle opvoering van de theaterproductie 'Ik kus je duizend maal' over het verhaal van de Joodse Ilse Weber, wilde de koorleden van Waisisi daar verder mee. Het gegeven dat er muziek en toneel werd gespeeld in het kamp Theresienstadt vormde de start van een nieuwe productie. Een werkgroep las en brainstormde over het thema en daar ontstond ook het idee om een bezoek te brengen aan Terezin waar het kamp was.

door Willemien Lemkes

ZIERIKZEE - Esther van der Schee vond het een bijzondere ervaring om in Terezin te zijn. "Het was wel schokkend om te zien dat het stadje weer bewoond was en dat het er op het eerste gezicht heel normaal uitzag. De oorspronkelijke bewoners die door Hitler waren verjaagd om het kamp te kunnen opzetten, zijn na de oorlog teruggekeerd. Gelukkig was er ook nog wel iets te zien: een oude oorlogskazerne met cellen voor Duitse gevangenen en een klein kamertje voor Joden waar geen zonlicht was. Het echte kamp voor de Joden was anderhalve kilometer verderop. De kinderen zaten daar apart. De gevangenen verbleven daar tot ze uiteindelijk doorgestuurd werden naar Auschwitz. Het is opvallend dat er veel kunstenaars in het kamp zaten. Of ze er op geselecteerd waren, is niet duidelijk, maar ze maakten bij elkaar wel creatieve gevoelens wakker. In ons stuk willen we de beleving van de mensen die daar zaten vertellen. Hoe voelden zij zich en wat hield hen op de been? We zingen en spelen erover, maar het wordt geen musical."

Tekeningen

Toen de koorleden in het kamp waren, vroegen ze zich wel af waarom de mensen er niet ontsnapten. Er staat alleen een houten schutting om heen. De gids vertelde dat er niets in de omgeving was waar ze naar toe konden en dat niemand hen zou helpen. En de straf op ontsnappingspogingen was ophanging. In de oude jongensschool die nog wel bewaard is gebleven is, zijn kindertekeningen te zien die de kinderen maakten de dag voor hun deportatie. Dat zijn vaak vrolijke tekeningen van vlinders en bloemen en gelukkige families aan tafel. Op een van de tekeningen staat 'I live because I create'. Ook voor de kinderen was kunst een manier om te overleven, ze haalden er kracht uit. Op de zolder van de jongensschool repeteerden de kinderen voor het toneelstuk Brundibar. Daarin wordt verteld dat het kwaad overmeesterd wordt. Dat hebben de kinderen 55 keer opgevoerd en het werd gebruikt voor een propagandafilm van de Duitsers. Daarna werden de kinderen afgevoerd.

Hoop

Esther: "In het kamp en op de begraafplaats met op de achtergrond het crematorium hebben we gezongen. Het gevoel dat de gevangenen hoop haalden uit muziek en toneel willen we in ons stuk laten zien. Het deed iets met hen, het was een innerlijke wereld waar niemand bij kon komen. Dat moet overkomen zonder dat het zwaar wordt. Dan moet iedereen daarna zelf maar weten wat hij er mee doet. Alle muziek die gespeeld wordt, is gecomponeerd in Theresienstadt of werd daar gespeeld: Chopin, Beethoven en van Alice Herzsommer, de pianiste die daar gevangen zat. We gebruiken ook een gedicht op muziek van Pavel Friedmann, die toen 17 jaar oud was: "Nooit meer een vlinder gezien'."

De theaterproductie (werktitel Terezin) wordt gespeeld door de twaalf leden van Waisisi en dirigent Mar van der Veer. Zij spelen mannen- en vrouwenrollen. De dansgroep van Elly Geelhoed doet mee ter ondersteuning van de beweging. Ook werken er verschillende musici mee. Het stuk is geschreven door Nelleke Tamerus, zij doet ook de regie. Het stuk wordt in mei vier keer gespeeld.

Meer berichten




Shopbox