De zogenoemde stadsklas 1B in 1960, met rechts van het midden leraar Ger Harmsen. FOTO: Collectie familie Harmsen
De zogenoemde stadsklas 1B in 1960, met rechts van het midden leraar Ger Harmsen. FOTO: Collectie familie Harmsen

Mijn zoon Gerrit: Zierikzeese detective

'De rector vindt een lijk.' We zitten al gelijk midden in de actie in de detective 'Mijn zoon Gerrit,' die verscheen in 1962. Het interessante is dat de detective zich afspeelt in en om Zierikzee en een sleutelroman is: allerlei hoofdpersonen, locaties en straten hebben weliswaar andere namen gekregen, maar kunnen toch gekoppeld worden aan bekende personen, straten en plekken.

door Anneke Flikweert

ZIERIKZEE - Soms komt van het een het ander. Een toevallige ontmoeting met Henriëtte Gillis - Martens op een Zierikzees terras een paar maanden geleden leidde tot de ontdekking dat haar oom W.P. Martens van 1961 tot 1977 docent geschiedenis was aan het toenmalige Professor Zeemanlyceum. Maar verder zoeken leverde nog veel meer interessante informatie op. Naar grote waarschijnlijkheid is oom Pim Martens een van de informanten geweest van de Haagse dames Marga en Hilda Monsma. Deze schreven onder het pseudoniem 'Martin Mons' gedurende dertien jaar een serie detectives, met in de hoofdrol de Amsterdamse inspecteur Pieter Auguste Perquin. De zussen begonnen ooit met het schrijven van een detective door een weddenschap: iedereen moest immers een behoorlijke detective kunnen schrijven, meenden ze.

In 'Mijn zoon Gerrit' maken we kennis met Zierikzee rond 1960. De watersnood was achter de rug, er waren nog geen dammen en bruggen en het was nog een geïsoleerd eiland met rangen en standen. Niet iedereen wilde op zo'n eiland wonen en werken en daardoor had de rector, dr. J.J. Westendorp Boerma een probleem toen hij een leraar geschiedenis nodig had in 1957. Drs. GerritJan (Ger) Harmsen solliciteerde: een communist. Hij zou geen propaganda bedrijven, meldde hij. Harmsen ging kameraadschappelijk om met zijn leerlingen, hield goed orde en stimuleerde zijn leerlingen. Toch werd hij strak in de gaten gehouden door de inspectie. Uiteindelijk promoveerde hij cum laude in 1961 en vertrok naar het P.C. Hooftlyceum in Amsterdam. Vervolgens werd hij wetenschappelijk medewerker aan de Universiteit van Amsterdam en daarna hoogleraar in Groningen.

De dode die in het eerste hoofdstuk wordt gevonden door rector Seladon bij haven Het Veer is de geschiedenisleraar drs. Gerrit Schel en de beschrijving wijst naar Ger Harmsen. Conrectrix Henriëtte Goudsmit (mej. Oudemans, lerares Frans) was tegen de benoeming geweest. Politiecommissaris Perquin assisteert bij het oplossen van het misdrijf en ontmoet daarbij allerlei eilandbewoners, in wie we vroegere inwoners van Zierikzee kunnen herkennen.

'Mijn zoon Gerrit' van Martin Mons verscheen in de Accoladereeks en is via tweedehands boekwinkels spaarzaam verkrijgbaar. In het gemeentearchief Schouwen-Duiveland staat een exemplaar en ook is het boek aan te vragen via de bibliotheek. Frans Beekman deed uitgebreid onderzoek naar de achtergronden van deze detective en van de schrijfsters en de hoofdpersonen. Daarvan deed hij spannend verslag in 'Kroniek van het land van de zeemeermin,' 2013, in te zien via tijdschriftenbankzeeland.nl

Zierikzee is 'Holdernesse' in het boek en voetstappen in het Galgepoortje (Vrijpoortje) keren regelmatig terug. In sociëteit De Eendracht (Mondragon) ontmoeten notabelen elkaar. Veerhaven Het Veer (De Val) speelt een belangrijke rol. De Langestraat is de Meelstraat en de Brakke Gronden is het gebied van de Zuidhoekinlagen. Minder gestudeerde plattelandsbewoners spreken een soort streektaal die niet per se op Zeeuws lijkt. Schouwen-Duiveland is nog een kleine, verzuilde samenleving, met naast de elite veel middenstanders en arbeiders.

Meer berichten




Shopbox