post-disaster communicatie
post-disaster communicatie (Foto: Vos Broekema)

Interactieve aftrap Embassea project tijdens Kunstschouw 2019

Embassea is een vierjarig kunst- en onderzoeksproject dat de dringende vraag onderzoekt hoe wij als mensen weer naar de zee kunnen luisteren

Nu de impact van klimaatverandering zichtbaar wordt en duidelijk is dat het tij onomkeerbaar verandert, is het de allerhoogste tijd om weer te leren luisteren naar de zee. Zij heeft nogal wat te vertellen, maar wij lijken slecht in staat om het te horen. Een tijdelijke en mobiele Embassea moet uitkomst bieden.

Twee huizen verdwenen

Ontwerper en kunstenaar Vos Broekema woont sinds een half jaar met zijn partner Martine Verweij en drie kinderen in het Oosterscheldegebied, in Flaauwershaven, in een huis dat zestig jaar geleden de watersnoodramp overleefde. Niet lang nadat ze zich vestigden ontdekte het stel dat er nog twee huizen op het terrein hadden gestaan. Huizen die tijdens de ramp van ‘53 prijs werden gegeven aan het water, aldus buurman Sam, die als kind in een van deze huizen woonde met zijn ouders.

De ramp in Zeeland was goed voor onze luistervaardigheid. De zee werd serieus genomen en de bouw van de Deltawerken werd een feit. Daarmee leek de strijd met het water gewonnen en konden we ons gehoor op andere zaken afstellen.

Vogels fluiten – maar wat vertelt de zee?

Zoals op het gefluit van de vogels in Plan Tureluur. Dat zijn er steeds meer, want als compensatie van verloren buitendijks getijgebied (schorren, slikken en platen) met de komst van de Deltawerken, ontstond een brakwater gebied met een ongekende biodiversiteit. Een paradijs voor vogelaars die van heinde en verre stapvoets de dijk afrijden en hun oor te luisteren leggen. Ze bespieden de teruggekeerde tureluurs en lepelaars met grote kijkers en vergapen zich aan de schoonheid van het gebied. Ze luisteren naar de kluten die de meeuwen wegjagen om hun jongen te verdedigen en de visdiefjes die elkaar krijsend lijken te vertellen waar de vis al dan niet zit.

Ondertussen vergeten diezelfde vogelaars (net als wij) te luisteren naar wat de zee hen nog meer te vertellen heeft. De zeespiegel is aan het stijgen. De zuurgraad verandert, waarmee schaal- en schelpdieren kleiner worden. De visstand van veel soorten is drastisch gedaald

1

. En in de Oosterschelde is sprake van zandhonger waardoor schorren en platen verdwijnen. Alle mosselen en oesters die je kan rapen langs de dijk bevatten tegenwoordig micro- en nanoplastics en de inlaag heeft zomers grote last van droogte. Wat vertelt ons dit? En waarom lijkt ons de aandacht te ontbreken om hiernaar te luisteren?

Een plek die luisteren mogelijk maakt

Embassea is een kunst- en onderzoeksproject dat eraan wil bijdragen dat we weer gaan luisteren naar wat de zee ons te vertellen heeft. De aftrap van dit project vindt plaats tijdens de Kunstschouw op Schouwen-Duiveland, in een tijdelijke Embassea. Een plek die op alle mogelijke manieren communicatie uitnodigt tussen mens en zee. Wat heeft de zee ons te vertellen? Kunnen we hiernaar luisteren? Wat belet ons hierin? Wat horen we als we wel goed luisteren? Hoe kunnen we dat wat we horen delen met anderen? De ‘Embassea’ is de plek die dit luisteren mogelijk maakt.

Vos Broekema ontwierp voor de start van dit project een serie vlaggen die post-disaster communicatie kan vergemakkelijken. Maar ook voordat de volgende grote ramp een feit is, is het ‘t waard om beter te leren luisteren.

De aftrap van het Embassea project vindt plaats tijdens Kunstschouw 2019.

“De Kunstschouw organiseert in westelijk Schouwen een jaarlijkse hedendaagse kunst, cultuur en natuurroute van tien dagen waarin de belangen van zowel kunstenaars als bezoekers worden behartigd, in een omgeving waar cultuur, natuur en kunst elkaar verrijken”, zie ook: www.kunstschouw.nl.

In een interactieve openingssessieop 16 juni (van 14.00-17.00) wordt een aantal bijzondere genodigden met kennis en expertise over de zee, uitgedaagd om vooral eens te luisteren naar de huidige realiteit van de zee, door objecten hierover te laten spreken. Wat is de relatie tussen al die uitdagingen waar de zee mee kampt en de manier waarop wij hier als mensen naar luisteren?

Op maandagmiddag 17 juni (15.00 – 17.30) maken kinderen zichtbaar wat de boodschap is van diverse zee gerelateerde wezens, door maskers te maken en te spreken in de “Raad van Zeewezens”. Wat hebben zij te vertellen – en hoe kunnen we dat doorvertellen aan anderen die minder aandacht hebben voor de zee? Aanmelden voor deze sessie kan via www.greenbridges.nl/events

Op woensdagmiddag 19 juni (14.00 – 16.30) mogen ook volwassenen meedoen, op voorwaarde dat zij niet denken het allemaal te weten, maar vooral het experiment aangaan. Aanmelden voor deze tweede “Raad van Zeewezens” kan via www.greenbridges.nl/events

Op vrijdagmiddag 21 juni van 14.00 – 15.00 kunnen bezoekers in gesprek met kunstenaar Vos Broekema – wat heeft deze week van verkenning opgeleverd en wat worden de volgende stappen? Broekema: “Dit mag geen vrijblijvende exercitie worden, daar zijn er al te veel van. Tegelijkertijd heb ik niet de pretentie de oplossing te vinden”.

Embassea is een zelfstandig project, met grote raakvlakken met projecten die wereldwijd oppoppen om de stem van de zee beter te vertegenwoordigen. Kijk ook eens naar:

de ambassade van de Noordzee en “ocean space, a new embassy for the oceans”

De Embassea sessies zullen in beeld worden gevat door filmmaakster Maria Kolossa, van We Love Earth.

De begeleiding van de sessies is in handen van de partner van Vos, Martine Verweij, een ervaren facilitator van maatschappelijke verandertrajecten, en Manon Danker, socioloog en milieukundige, gericht op het verbinden van mens en natuur.

Tijdens de Kunstschouw is ook Lisette van der Wel (schrijver-antropoloog) aanwezig. Zij schrijft zeegedichten, luisterend naar de verhalen van bezoekers.

Over Vos Broekema - www.voornaamvos.nl

Over Martine Verweij - www.greenbridges.nl

Over Maria Kolossa - www.weloveearth.org

Over Manon Danker - https://elemental-journey.com

Meer berichten