Wat zou de Plompe Toren mooie verhalen kunnen vertellen, als hij praten kon. FOTO: Anneke Flikweert
Wat zou de Plompe Toren mooie verhalen kunnen vertellen, als hij praten kon. FOTO: Anneke Flikweert (Foto: Anneke Flikweert)

Middeleeuwse toren in eer herstellen

Als hij zou kunnen vertellen wat hij allemaal heeft meegemaakt, zouden dat geweldige verhalen zijn. De Plompe Toren aan de Oosterschelde, een baken van 23 meter hoog. Waarschijnlijk dateert hij uit de 14e eeuw en er hoorde ooit een aan Sint Maarten gewijde kerk bij.

door Anneke Flikweert

KOUDEKERKE - Sterker nog: er hoorde een heel dorpje bij: Koudekerke en de oorspronkelijke zeedijk lag nog een heel stuk verderop, want de Oosterschelde was in die tijd maar een klein stroompje. In de loop van de zestiende eeuw werden er telkens inlaagdijken aangelegd, wanneer de zeedijk te zwak werd, want de Oosterschelde verlegde zich steeds meer. Zo verdwenen ook diverse dorpjes, zoals Oudekerke en Westkerke. De huidige zeedijk, die langs de Plompe Toren voert, dateert van 1581 en was oorspronkelijk ook zo'n inlaagdijk. In 1654 werd de huidige inlaagdijk aangelegd, die iets ten noorden van de zeedijk ligt en daarmee werd het dorpje Koudekerke opgegeven en vertrokken de laatste bewoners. De bij de toren behorende kerk was al in 1583 afgebroken. De Plompe Toren bleef, als herinnering en baken in het landschap.

Onderhoud

De stad Zierikzee onderhield de toren van oudsher, want de zeelieden hadden belang bij een goed baken. Toch zijn er tijden geweest dat de toren er haveloos bijstond en dat niemand er meer in wilde investeren. In 1850 werd er zelfs gesproken over sloop van de toren. Uiteindelijk kwam de toren in eigendom van de rijksdienst De Domeinen, maar ook toen gebeurde er niets aan onderhoud. In 1935 en na de oorlog werd de Plompe Toren dan eindelijk gerestaureerd, maar in 1995 werd de toren zelfs gesloten, omdat hij zwaar in verval was geraakt. In 1997 werd de toren opnieuw gerestaureerd, op initiatief van de Juniorkamer Schouwen-Duiveland. Natuurmomenten is gebruiker van de toren, Stichting Monumenten Schouwen-Duiveland is de eigenaar van het middeleeuwse monument.

Restauratie

Vanaf september dit jaar komt de Plompe Toren opnieuw in de steigers te staan, tot aan Kerst. Tijdens de restauratie is de toren gewoon open voor publiek, op een paar momenten na dat er binnen gewerkt zal worden. Bureau Rothuizen Architecten & Stedenbouwkundigen uit Middelburg stelde een restauratievisie op, met een inventarisatie van de stand van zaken. Al het voegwerk lijkt in de loop der eeuwen al een keer vervangen te zijn. Sommige aanpassingen, zoals het kiezen voor een hardere steensoort, vonden destijds plaats vanwege de zware erosie. De schades aan het metselwerk zijn tot maximaal anderhalf steens diep. De muur van de Plompe Toren is een meter dik, dus hij is stevig genoeg. Reden om behoudend te zijn met het vervangen van gevelmetselwerk aan de buitenzijde van de toren. Bouwgroep Peters uit Middelburg gaat de restauratiewerkzaamheden uitvoeren.

Voor planmatig onderhoud is een instandhoudingssubsidie gekregen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Dat is een tegemoetkoming in de kosten voor regulier onderhoud, bedoeld voor monumenten die niet primair voor bewoning bestemd zijn, zoals molens, torens of kerken. De provincie ondersteunt de restauratie met een subsidie van 70 procent van de totale kosten (250.000 euro).

De Plompe Toren blijft gewoon toegankelijk voor bezoekers. Wel is de buitenkant gehuld in steigers en doeken, vanwege vervanging van het voegwerk. Tijdens de drie dagen dat de binnenzijde opgeknapt wordt, zal de toren even gesloten zijn, in rustige perioden.

Meer berichten